Propaan (R290) als natuurlijk koudemiddel in warmtepompen: milieuvriendelijk, efficiënt en toekomstbestendig

Propaan, ook bekend onder de aanduiding R290, is bezig aan een sterke opmars als natuurlijk koudemiddel in de nieuwste generatie warmtepompen. Dit komt vooral door de strengere regelgeving rondom synthetische koudemiddelen en de toenemende behoefte aan milieuvriendelijke en energiezuinige oplossingen. R290 biedt een duurzaam alternatief dat zowel technisch als ecologisch bijzonder aantrekkelijk is.

Waarom propaan (R290) milieuvriendelijk is

R290 valt in de categorie ‘natuurlijke koudemiddelen’ en heeft een extreem lage global warming potential (gwp) van slechts 3, vergeleken met honderden tot duizenden voor veel gebruikte synthetische alternatieven zoals R410A (gwp ±2088), R32 (gwp 657) of R134A (gwp 1430). Bovendien tast R290 de ozonlaag niet aan, omdat het geen chloor- of fluorverbindingen bevat. In tegenstelling tot synthetische koudemiddelen bevat propaan ook geen pfas. Dit betekent dat, mocht het ooit vrijkomen, het nagenoeg geen negatief effect heeft op het klimaat of de atmosfeer.

Deze milieuwinst sluit perfect aan bij internationale regelgeving, zoals de Europese f-gassenverordening, die het gebruik van f-gassen steeds verder terugdringt en de introductie van natuurlijke koudemiddelen stimuleert. Warmtepompen met propaan zijn daarmee toekomstbestendig en helpen bedrijven en particulieren eenvoudig voldoen aan huidige én toekomstige duurzaamheidsnormen.

Efficiëntie bij lage temperaturen

Propaan (R290) kent uitstekende thermodynamische eigenschappen die zorgen voor hoge energie-efficiëntie. Een warmtepomp met R290 heeft minder energie nodig om de gewenste temperatuur te bereiken en blijft efficiënt werken, zelfs bij lage buitentemperaturen. Veel R290-warmtepompen kunnen water van 70 tot 80 °C leveren, zelfs bij buitentemperaturen tot -25 °C. Dit maakt ze geschikt voor bestaande woningen met radiatoren en situaties waarin hoge temperaturen nodig zijn.

Hoewel andere koudemiddelen in specifieke omstandigheden iets efficiënter kunnen zijn, bijvoorbeeld bij lage-temperatuurverwarming, is R290 voor de meeste woningen en andere gebouwen de meest robuuste en efficiënte keuze.

Veiligheid: hoe veilig is propaan als koudemiddel?

Het grootste aandachtspunt bij propaan is de brandbaarheid: R290 wordt geclassificeerd als a3, licht ontvlambaar. Moderne warmtepompen zijn echter ontworpen met geavanceerde veiligheidsvoorzieningen die het risico minimaliseren:

• hermetisch afgesloten koelsystemen voorkomen dat het koudemiddel in contact komt met de leefruimte.
• de hoeveelheid R290 per systeem is beperkt.
• installaties volgen strikte veiligheidsvoorschriften op het gebied van ventilatie en detectie.

Als dergelijke veiligheidsmaatregelen worden toegepast, is een warmtepomp met R290 in de praktijk net zo veilig als elke andere moderne verwarmingsinstallatie.

Huidige en nieuwe koudemiddelen

Tot enkele jaren geleden waren synthetische koudemiddelen als r410a en r32 de standaard in warmtepompen. Deze zogenaamde f-gassen zijn echter beperkter inzetbaar vanwege hun hoge gwp en pfas-inhoud. Vanaf 2025 worden ze daarom uitgefaseerd, waardoor natuurlijke alternatieven zoals R290 (propaan) en co₂ (R744) de nieuwe norm worden.

Naast propaan worden ook andere natuurlijke koudemiddelen zoals co₂ en ammoniak toegepast, elk met hun eigen toepassingsgebied en specifieke voordelen.

PVT-systemen en andere warmtepompen met R290

R290 wordt toegepast in diverse typen warmtepompen:

• lucht/water-warmtepompen, geschikt voor nieuwbouw én renovatie.
• pvt-systemen (combinatie van zonnepanelen en thermische panelen), waarbij propaan zorgt voor uitstekende prestaties zonder buitenunit, ideaal voor compacte of geluidsgevoelige situaties.
• bodem/water-warmtepompen, ideaal voor compacte of geluidsgevoelige situaties en projecten waar constante efficiëntie vereist is.

Fabrikanten kiezen steeds vaker voor propaan als koudemiddel in nieuwe modellen, zowel voor woningen als andere gebouwen is het een ideale keuze.

Temperatuurbereik van propaanwarmtepompen

Warmtepompen op basis van R290 behalen doorgaans aanvoertemperaturen tot 75 à 80 °C en blijven goed werken bij buitentemperaturen van -20 °C tot -25 °C. Dat maakt ze bijzonder geschikt voor het Nederlandse klimaat, ook in woningen met traditionele radiatoren of voor de productie van warm tapwater.

Conclusie: Propaan is toekomstbestendig voor elke warmtepomp

Propaan (R290) is als koudemiddel een toekomstgerichte, efficiënte en milieuvriendelijke keuze. Dankzij de extreem lage milieubelasting, hoge energieprestatie en veilige werking is het geschikt voor vrijwel alle toepassingen in woningbouw en utiliteit. Warmtepompen met R290 ondersteunen de energietransitie op een duurzame, betaalbare en betrouwbare manier.