Ben Dual Air Warmtepomp

Je huis is prima geïsoleerd, je wilt van het gas af, maar een buitenunit tegen de gevel zie je niet zitten. Dan blijft er weinig keuze over. En de ventilatiewarmtepomp? Die raadt je installateur af: te weinig vermogen. Ondertussen komt het einde van de salderingsregeling eraan en vraag je je af wat je straks met al je overtollige zonnestroom moet.

Met die twee vragen gingen ik en Yuri in gesprek met Jorn, algemeen directeur van Inventum Technologies, en Michel, die bij Inventum de contacten met groothandels en de ontwikkeling in België en Duitsland onder zijn hoede heeft. Hun stelling: beide problemen los je tegenwoordig binnenshuis op.

Al sinds 1989 een warmtepomp zonder buitenunit

Wat mij verraste: Inventum maakt al sinds 1989 ventilatiewarmtepompen. Het bedrijf zelf bestaat zelfs al sinds 1908 en begon met elektrische huishoudapparaten. “We hebben al één keer bijgedragen aan een energietransitie, van steenkool naar elektriciteit,” vertelde Joren. “Totdat er gas werd gevonden.” Wie nog denkt dat warmtepompen nieuwigheid zijn, kan dat idee dus loslaten.

Inventum ontwikkelt en produceert in Houten, in twee fabrieken: één voor boilers en één voor warmtepompen. Dat is lastiger dan produceren in lagelonenlanden, geeft Joren toe, maar het levert volgens hem korte lijnen op tussen engineers en fabriek. Daarnaast telt bij nieuwbouw de milieuprestatie van gebouwen (MPG) zwaar mee. En daarin weegt mee waar een product vandaan komt en hoeveel transport erin zit. Volgens Inventum scoort productie in Nederland daar gunstig op.

Wat is de Ben Dual Air warmtepomp?

De nieuwe Ben Dual Air is de achtste generatie. Michel legde het verschil met een gewone ventilatiewarmtepomp uit aan de hand van drie warmtebronnen:

• De bodem: de laagste energierekening, maar een hoge investering en het mag of kan niet overal.
• De buitenlucht: een onbeperkte bron, maar met een buitenunit en het geluid dat daarbij hoort.
• Ventilatielucht: met zo’n 20 à 21 graden de warmste bron, maar je kunt er maar een beperkte hoeveelheid van afzuigen.

De Ben combineert de laatste twee. Hij haalt warmte uit de ventilatielucht die je anders naar buiten blaast, en vult aan met buitenlucht. Dat kan, zonder dat er een unit buiten staat.

Te weinig vermogen? Dat ligt aan de techniek

Het verhaal dat ventilatiewarmtepompen te zwak zijn, komt volgens Michel uit de tijd dat er uit 150 kuub lucht een halve kilowatt werd gehaald. Hoeveel warmte je uit ventilatielucht haalt, hangt af van hoe diep je die lucht afkoelt. Een toestel dat de lucht van 20 naar 4 à 5 graden koelt, levert volgens Inventum zo’n 1,5 tot 1,7 kilowatt. Koel je dieper, tot min 18 graden, dan haal je uit dezelfde lucht volgens Michel tot 5 kilowatt.

Podcast over Ben warmtepomp van Inventum Technologies

Inventum adviseert de Ben voor woningen tot 8 kilowatt warmteverlies. Bij min 7 graden levert hij volgens de fabrikant nog bijna 4 kilowatt. Daarnaast werkt Inventum met een conceptenboek met woningtypes. “Staat je woning er niet tussen, dan hebben we geen warmtepomp voor jou,” zei Michel. Eerlijk, en eigenlijk een goed teken.

Gezond ventileren als bijeffect

Joren noemde nog een voordeel dat ik niet had verwacht: een gezond binnenklimaat. Uit angst voor de energierekening zetten mensen hun raamroosters dicht of trekken ze de stekker uit de ventilatiebox. Gevolg: vocht en schimmel. Als je ventilatielucht gebruikt als bron voor je warmtepomp, wíl je juist ventileren. Je mechanische ventilatie zit bovendien al in het toestel.

Eerst hybride, later all-electric

Wat ik slim vind, is dat je de Ben stap voor stap kunt inzetten:

• Nog een cv-ketel die vijf jaar meekan? Dan draait de Ben eerst hybride.
• Nog geen ventilatiesysteem? Dan werkt hij alleen op buitenlucht.
• Later isoleer je beter, leg je kanalen aan en haal je de ketel weg. Hetzelfde toestel gaat dan all-electric verder.

Hij hoeft ook niet per se op drie fasen. Op één fase heb je 3 kilowatt elektrische backup, op drie fasen 6 kilowatt. In gebieden met netcongestie kan dat het verschil maken.

Een beetje bijstoken is niet erg

Ik heb zelf een warmtepomp die af en toe elektrisch bijspringt. Ik had meer panelen op mijn dak kunnen leggen om dat te voorkomen, maar een paar uur bijstoken per jaar vind ik prima. Michel onderbouwde dat: volgens de rekenmethode NTA 8800 zijn er bij plus 1 graad twee keer zoveel stookuren als bij min 1. Echte vorst komt in Nederland weinig voor.

Wie zijn warmtepomp op min 10 graden dimensioneert, krijgt vaak een te groot toestel dat steeds aan en uit slaat. En dat sloopt je compressor. Michel hanteert als vuistregel dat elke start ongeveer een draaiuur kost. Slim sturen levert volgens hem een paar tientjes per jaar op; een warmtepomp die vijf tot tien jaar langer meegaat, levert veel meer op.

Wat doe je met overtollige zonnestroom?

Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Terugleveren levert dan weinig meer op, ook met een dynamisch contract zoals ik heb. Ik maak liever warm water van mijn zonnestroom dan dat ik die voor een paar cent het net in stuur.

Volgens partijen waarmee Inventum samenwerkt, verbruik je direct zo’n 25 à 30 procent van je eigen opgewekte stroom. Met een thuisbatterij zou dat stijgen naar 50 à 55 procent, met opslag in warm water naar 60 tot 80 procent, en met beide naar 95 procent. Dat zijn indicaties die sterk afhangen van je gezin en gewoontes.

SunSmart: een element dat meeschaalt met de zon

De meeste zonnestroomboilers hebben een element dat alleen aan of uit kan. Heb je een element van 1.000 watt en maar 600 watt over, dan koop je 400 watt bij. De SunSmart leest je slimme meter uit en heeft een modulerend element van 150 tot 3.000 watt. Heb je 200 watt over, dan gebruikt hij 200 watt. Bij korte momenten met lage stroomprijzen laadt hij volgens Inventum ook drie keer sneller dan een element van 1.000 watt.

Er zijn drie varianten:

• SunSmart One: een koperen, direct gestookte boiler. Binnenkort volgt een RVS-variant.
• SunSmart Max: een RVS-boiler van 200 of 300 liter voor een warmtepomp, volgens Inventum geschikt voor elk merk.
• SunSmart Heat: een warmtepompboiler met een gemiddelde COP rond de 3, waarvoor je wel een kanaal voor aanzuiging en afblaas nodig hebt.

Koper, RVS of geëmailleerd staal?

Een koperen boiler kun je volgens Inventum continu op 90 graden houden. Zo sla je veel energie op in een kleiner vat, en een mengventiel zorgt dat er geen kokend water uit de kraan komt. RVS kan die temperatuurwisselingen minder goed aan. Wil je een RVS-vat vijftien jaar laten meegaan, dan houd je het volgens Michel beter op 65 à 70 graden. Koperen boilers gaan volgens Inventum dertig jaar mee; ze komen er tegen die veertig jaar oud zijn.

Kansen voor VvE’s en woningcorporaties

In appartementencomplexen moeten veel rookgasafvoeren vervangen worden. Haal je die weg, dan kan die schacht het luchtkanaal voor de warmtepompen worden. Je hebt dan wel een kanaal met de juiste diameter nodig (van 160 tot 250 millimeter, afhankelijk van het vermogen) en goede isolatie tegen condens. Voor VvE’s is dit volgens Joren hét moment om te kiezen: nu nog investeren in rookgasafvoeren, of meteen de stap naar warmtepompen zetten.

Ben en zonnestroom combineren

De ultieme combinatie is natuurlijk een Ben die zelf rekening houdt met je zonnestroom. De hardware zit er volgens Inventum al in, maar de slimme software wordt nog uitgerold. Bestaande toestellen krijgen die update op afstand. Tot die tijd kan dat dus nog niet.

Wat is de eerste stap?

Ben je benieuwd of de Ben bij jouw woning past? Zoek via de website van Inventum een partnerinstallateur bij jou in de buurt. Die partners krijgen training in de fabriek in Houten. Zit jij zelf in de techniek? Inventum zoekt volgens Jorn mensen voor productie en service.